Kur Ministri i Infrastrukturës, Enea Karakaçi, zbriti në terren në mes të korrikut për të promovuar hapjen e segmentit të parë, pamjet dukeshin si çdo kronikë tjetër suksesi qeveritar. Por pas kamerave dhe premtimeve për mbrojtjen e mjedisit, tenderi i rrugës së Ksamilit prej mbi 16 milionë eurosh mbart një “flamur të kuq” për mungesë konkurrence të ndershme. Si përfundoi kjo kontratë gjigante në duart e bashkimit të operatorëve të kryesuar nga “Agbes Construction”, pasi u eliminuan nga gara shtatë kompani me oferta më ekonomike?
Çfarë duhet të dini shkurtimisht:
- Vlera dhe fituesi: Projekti për zgjerimin e rrugës së Ksamilit me fond limit 1.66 miliardë lekë të reja (rreth 16 milionë euro) iu dha bashkimit të kompanive “Agbes Construction”, “Balili Konstruksion” dhe “Arti” shpk.
- Skualifikimi masiv: Nga 10 kompani në garë, Autoriteti Rrugor Shqiptar (ARRSH) skualifikoi 7 prej tyre, përfshirë operatorët që ofruan çmime më të ulëta, duke bërë që Open Procurement ta shënojë garën me “Flamur të Kuq”.
- Konteksti politik dhe hetimor: Tenderi u hap në prill 2024, kohë kur Ministria e Infrastrukturës dhe ARRSH drejtoheshin nga Belinda Balluku dhe Gentian Gjyli, ndërsa sot projekti promovohet nga pasardhësi Enea Karakaçi pa asnjë sqarim mbi procedurën.
Nga “Flamuri i Kuq” te shiriti i inaugurimit: Rruga e artë e Ksamilit
Projekti për zgjerimin e rrugës hyrëse në Ksamil u prezantua si zgjidhja përfundimtare për trafikun kaotik të kulmit turistik në jug. Në mesin e korrikut, ministri Enea Karakaçi doli para mediave për të njoftuar hapjen e segmentit të parë, edhe pse vepra në tërësi mbetet ende e papërfunduar.
Gjatë inspektimit, Karakaçi zgjodhi të fokusohej te ndjeshmëria mjedisore e projektit, duke theksuar kujdesin e treguar për shkak të afërsisë me Parkun Kombëtar të Butrintit.
Por ndërsa diskursi zyrtar fokusohej te gjelbërimi dhe lehtësimi i qarkullimit, asnjë fjalë nuk u tha për koston financiare dhe mënyrën se si u përzgjodhën fituesit e këtij investimi publik.
Si u eliminuan 7 rivalët në tenderin e ARRSH-së?
Historia financiare e këtij segmenti nis në prill të vitit 2024. Autoriteti Rrugor Shqiptar (ARRSH) çeli garën me fond limit 1.666.361.655 lekë të reja (mbi 16 milionë euro).
Interesi nga sektori privat ishte i lartë, me plot 10 operatorë ekonomikë që dorëzuan ofertat e tyre. Megjithatë, filtri i ARRSH-së rezultoi drastik:
- 7 nga 10 kompani u skualifikuan gjatë fazës së vlerësimit.
- Mes të skualifikuarve ishin edhe kompani që kishin paraqitur oferta financiare më të ulëta sesa fituesi.
- Kontrata përfundoi te një nga tre ofertuesit e mbetur: konsorciumi i drejtuar nga “Agbes Construction”, në bashkëpunim me “Balili Konstruksion” dhe “Arti” shpk.
Për shkak të kësaj skeme skualifikimesh, platforma monitoruese Open Procurement Albania e ka klasifikuar menjëherë procedurën me “Flamur të Kuq”. Ky klasifikim është treguesi më i lartë i rrezikut për kufizim të konkurrencës dhe mungesë efikasiteti në përdorimin e parasë publike.
Konteksti: Trashëgimia e Ballukut dhe Gjylit dhe paradoksi i Butrintit
Për të kuptuar peshën e kësaj kontrate, duhet parë momenti kur u kopsitën letrat. Prilli i vitit 2024 shënon periudhën kur Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë drejtohej nga Belinda Balluku, ndërsa në krye të ARRSH-së qëndronte Gentian Gjyli — dy emra që tashmë janë objekt i hetimeve të Prokurorisë së Posaçme (SPAK) për abuzime me prokurimet publike.
Nga ana tjetër, vetë kompania kryesore fituese, “Agbes Construction”, renditet prej vitesh ndër kontraktorët më të mëdhenj të punëve publike dhe projekteve të Rilindjes Urbane në vend, duke grumbulluar dhjetëra miliona euro nga buxheti i shtetit, shpesh në gara me konkurrencë të kufizuar.
Po aq ironike për banorët lokalë tingëllon edhe deklarata e ministrit të ri Karakaçi mbi “kujdesin e shtuar mjedisor” pranë Butrintit. Ky shqetësim qeveritar për natyrën vjen në një kohë kur vijës bregdetare të Ksamilit dhe zonave përreth parkut kombëtar u janë hequr hektarë të tërë mbrojtjeje për t’u hapur rrugë resorteve dhe fshatrave turistikë.
